Remanent: co to jest i jak przeprowadzić spis z natury krok po kroku

Redakcja datario.pl

17 listopada, 2026

Remanent: co to jest i jak przeprowadzić spis z natury krok po kroku

Remanent, czyli spis z natury, to zestawienie towarów, materiałów i wyrobów, które firma rozliczająca się na PKPiR ma na stanie w danym dniu. Sporządzasz go dla podatku dochodowego i nie wpisujesz do niego środków trwałych ani wyposażenia. Wartość spisu zmienia twój podatek: wyższy remanent końcowy to niższe koszty roku, a nierzetelny spis grozi grzywną do 240 stawek dziennych.

Czym jest remanent i co obejmuje spis z natury

Spis z natury, potocznie remanent, wykazuje składniki majątku pozostające na stanie firmy w określonym dniu. Obowiązek dotyczy przedsiębiorców prowadzących PKPiR, czyli podatkową księgę przychodów i rozchodów. Wartość spisu bezpośrednio wpływa na koszty uzyskania przychodów, a przez to na podatek.

Od 1 stycznia 2026 r. zasady spisu określa rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 6 września 2025 r. w sprawie prowadzenia PKPiR (Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki, 2025). Stan prawny: styczeń 2026.

Spis obejmuje:

  • towary handlowe,
  • materiały i surowce podstawowe oraz pomocnicze,
  • półwyroby i półfabrykaty,
  • produkcję w toku,
  • wyroby gotowe,
  • braki i odpady użytkowe.

Wyposażenia, środków trwałych, mebli, komputerów ani samochodów do remanentu podatkowego nie wpisujesz. Wyjątkiem jest osobny spis dla celów VAT przy likwidacji działalności (Biznes.gov.pl, 2026).

Czym różni się remanent od inwentaryzacji

Remanent obejmuje wybrane zapasy i służy podatkowi dochodowemu, a inwentaryzacja ustala stan całego majątku firmy.

Kryterium Remanent w PKPiR Inwentaryzacja
cel wartość zapasów dla podatku dochodowego rzeczywisty stan majątku i zobowiązań
podstawa przepisy o PKPiR ustawa o rachunkowości lub procedury wewnętrzne
zakres towary, materiały, produkcja, braki, odpady także środki trwałe, gotówka, należności
skutek wpływa na dochód podatkowy uzgadnia księgi ze stanem faktycznym

Firmy prowadzące księgi rachunkowe robią inwentaryzację i nie sporządzają remanentu w rozumieniu PKPiR.

Porada datario.pl: w sklepie możesz połączyć inwentaryzację magazynu z remanentem. Dodaj w arkuszu kolumnę „objęte spisem podatkowym”, a pozycje do PKPiR wydzielisz jednym filtrem.

Kiedy i kto musi sporządzić remanent

Remanent robisz na koniec każdego roku podatkowego oraz przy kilku zdarzeniach w trakcie działalności. Przedsiębiorca prowadzący PKPiR sporządza spis:

  • na 1 stycznia, chyba że wykorzystuje spis z końca poprzedniego roku,
  • na koniec roku podatkowego,
  • na dzień rozpoczęcia działalności w trakcie roku,
  • na dzień likwidacji działalności,
  • przy zmianie wspólnika lub proporcji udziałów,
  • przy utracie prawa do ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Podstawa prawna każdego z tych obowiązków: rozporządzenie w sprawie prowadzenia PKPiR (Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki, 2025), stan na styczeń 2026.

Remanent początkowy i końcowy

Remanent początkowy pokazuje stan na początku okresu, a końcowy zamyka rok. Przy roku kalendarzowym sporządzasz go na 31 grudnia, przed rozpoczęciem sprzedaży w nowym roku. Wartość remanentu końcowego staje się remanentem początkowym kolejnego roku. Gdy nie masz żadnych zapasów, sporządzasz spis zerowy i wpisujesz do PKPiR 0 zł (Biznes.gov.pl, 2026).

Zmiana formy opodatkowania

Przy przejściu z PKPiR na ryczałt zamykasz księgę, sporządzasz spis zapasów i ustalasz dochód za okres rozliczany według dotychczasowych zasad. Ryczałtowcy nie prowadzą PKPiR, jednak przy rozpoczęciu działalności sporządzają spis, jeśli mają towary lub materiały (Biznes.gov.pl, 2026).

Jak zrobić remanent w sklepie i magazynie krok po kroku

Remanent zrobisz w 9 krokach, od ustalenia dnia spisu po wpis do PKPiR.

  1. Ustal datę i zakres. Uwzględnij salę sprzedaży, magazyny, zaplecze i towar poza firmą, który nadal należy do ciebie.
  2. Pobierz listę niezrealizowanych przyjęć, zwrotów i przesunięć magazynowych.
  3. Wstrzymaj ruch towaru. W małym sklepie licz przed otwarciem albo po zamknięciu, w magazynie przypisz zespołom strefy i oznaczaj policzone regały.
  4. Licz w stałym kierunku: od lewej do prawej i od górnej półki do dolnej. Wybrane kartony otwieraj kontrolnie, a przy rozbieżności przelicz całą partię.
  5. Rozdziel towar według statusu: pełnowartościowy, uszkodzony, przeterminowany, obcy. Towary kontrahentów wpisz ilościowo z oznaczeniem właściciela, bez wyceny.
  6. Porównaj wynik z ewidencją magazynową i wyjaśnij każdą różnicę dokumentem.
  7. Wyceń składniki najpóźniej w ciągu 14 dni od zakończenia spisu (Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki, 2025).
  8. Wpisz klauzulę „Spis zakończono na pozycji…”, ponumeruj arkusze i zbierz podpisy.
  9. Podsumuj kolumny, wpisz łączną wartość do PKPiR i przechowuj arkusz razem z księgą.

Nie dopasowuj wyniku liczenia do stanu z programu, bo spis z natury ma pokazać to, co fizycznie leży na półkach. Dokumentu nie wysyłasz do urzędu skarbowego. Przechowujesz go przez 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku (Biznes.gov.pl, 2026).

Co musi zawierać arkusz spisu

Urzędowego wzoru remanentu w PDF nie ma, więc układ dobierasz sam (Biznes.gov.pl, 2026). Arkusz musi zawierać:

  • imię i nazwisko właściciela albo nazwę firmy,
  • datę sporządzenia spisu,
  • numer kolejny pozycji,
  • nazwę i szczegółowy opis składnika,
  • jednostkę miary i ilość,
  • cenę jednostkową w złotych i groszach,
  • wartość pozycji i łączną wartość spisu,
  • klauzulę zamykającą oraz podpisy osób spisujących i właściciela lub wspólników.

Program księgowy, na przykład wFirma, pomoże wycenić pozycje i przenieść sumę do księgi, jednak za zgodność ze stanem faktycznym odpowiadasz ty. Opis „odzież” czy „akcesoria” jest zbyt ogólny, a sam kod towaru też go nie zastąpi.

Porada datario.pl: przy drogich i szybko rotujących produktach licz we dwie osoby. Jedna odczytuje nazwę i ilość, druga zapisuje, dzięki czemu rzadziej pomylisz podobne kody.

Wklej ten prompt do ChatGPT, Gemini, Claude albo innego czatu AI i wpisz swoje informacje w miejsca w nawiasach. Danych wrażliwych lepiej tam nie podawać.

Z tym poleceniem ułożysz plan spisu pod układ własnego sklepu lub magazynu, z podziałem na strefy i osoby, zanim w dniu remanentu ktoś zacznie liczyć.

Prowadzę firmę na PKPiR i muszę zrobić remanent na [DZIEŃ SPISU]. Mój towar to [RODZAJ TOWARU I PRZYBLIŻONA LICZBA POZYCJI].
Towar leży w tych miejscach: [LOKALIZACJE, NP. SALA SPRZEDAŻY, ZAPLECZE, MAGAZYN].
Do liczenia mam [LICZBA OSÓB] i nie chcę zamykać sprzedaży dłużej, niż to konieczne.
Zaproponuj 2 albo 3 warianty organizacji spisu, różniące się podziałem na strefy i porą liczenia.
Przy każdym wariancie wskaż, gdzie w moich warunkach najłatwiej o pomyłkę: towar w kilku miejscach, kartony zbiorcze, zwroty, rzeczy odłożone dla klientów, towar uszkodzony albo obcy.
Podpowiedz, które pozycje warto liczyć we dwie osoby i jak oznaczać policzone strefy.
Na koniec zadaj mi pytania o to, czego nie wiesz o mojej firmie, zanim polecisz jeden wariant.
Nie podawaj przepisów ani kwot, których nie jesteś pewien. Pisz prostym językiem.

Jak wycenić towar i obliczyć remanent końcowy

Towary handlowe i materiały wyceniasz według ceny zakupu, ceny nabycia albo niższej ceny rynkowej z dnia spisu. Cena nabycia obejmuje koszty związane z zakupem, takie jak transport czy ubezpieczenie w drodze. Wyroby gotowe, półwyroby i braki wyceniasz według kosztu wytworzenia, odpady według oszacowanej wartości (Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki, 2025). Czynny podatnik VAT z prawem do odliczenia stosuje ceny netto, pozostali brutto (Biznes.gov.pl, 2026).

Remanent końcowy obliczysz, mnożąc ilość każdej pozycji przez jej cenę jednostkową i sumując wyniki. Przykład: 80 sztuk po 25 zł daje pozycję o wartości 2000 zł.

Koszty uzyskania przychodów liczysz tak:

remanent początkowy + zakupy + koszty uboczne zakupu + minus remanent końcowy + pozostałe wydatki

Wyższy remanent końcowy oznacza niższe koszty roku i wyższy dochód, dlatego zawyżenie lub zaniżenie spisu zmienia podatek.

Czy płaci się podatek od remanentu likwidacyjnego

Remanent likwidacyjny sporządzony dla PIT nie tworzy osobnego podatku od wartości towarów (Biznes.gov.pl, 2026). Jego wartość wpływa na dochód rozliczany w zeznaniu rocznym.

Przy likwidacji rozróżnij trzy dokumenty:

  • spis z natury dla PIT,
  • wykaz składników majątku pozostałych po likwidacji,
  • spis z natury dla VAT.

Podatek może wynikać ze spisu VAT, który obejmuje też wyposażenie i środki trwałe, jeśli przy zakupie odliczyłeś VAT. Podstawą opodatkowania jest cena nabycia, a przy jej braku koszt wytworzenia. Spis VAT wykazujesz w informacji za okres obejmujący dzień zaprzestania działalności (Biznes.gov.pl, 2026).

Porada datario.pl: już przy zakupie oznaczaj w ewidencji sprzęt z odliczonym VAT. Przy likwidacji przygotujesz spis VAT jednym filtrem.

Jaka kara grozi za błędny remanent

Przepisy nie przewidują jednej stałej kary za błąd w remanencie. Nierzetelne prowadzenie księgi, czyli wykazanie danych niezgodnych z rzeczywistością, grozi grzywną do 240 stawek dziennych. Wadliwość, czyli uchybienia formalne, może być wykroczeniem skarbowym (Kodeks karny skarbowy, 2025).

Największe ryzyko niesie celowe zaniżenie ilości lub wartości zapasów. Pomyłkę wykrytą przed kontrolą popraw i zachowaj dokumentację korekty.

Automatyzacja spisu: przypadek sklepu odzieżowego

Sklep z odzieżą ma około 1200 pozycji. Przy spisie ręcznym pracownik przepisuje kody z arkusza, wpisuje ilości, a potem porównuje je z programem magazynowym. Po zmianie proces wygląda tak:

  1. eksportujesz z systemu listę towarów z kodami i jednostkami miary,
  2. dzielisz sklep na strefy i przypisujesz do nich osoby,
  3. wyniki wprowadzasz skanerem kodów kreskowych lub formularzem w telefonie,
  4. system oznacza pozycje do ponownego przeliczenia i zestawia stan fizyczny z systemowym,
  5. zatwierdzasz różnice po sprawdzeniu dokumentów i generujesz zestawienie do wyceny.

Skaner skraca etap przepisywania kodów, bo sam identyfikuje pozycję. Sztuki nadal liczysz fizycznie i nadal podpisujesz dokumentację. Uniwersalnej oszczędności czasu dla takiego sklepu nikt rzetelnie nie zmierzył, więc policz ją u siebie. Więcej o tym procesie znajdziesz w materiale o automatyzacji inwentaryzacji w sklepie.

Porada datario.pl: zmierz czas spisu jednej strefy ręcznie i drugiej, porównywalnej, ze skanerem. Przelicz wynik na całą liczbę pozycji i dopiero wtedy zdecyduj o wdrożeniu.

Wypróbuj bezpłatne narzędzia

Skorzystaj z narzędzi, które ułatwiają codzienna pracę!

Powiązane wpisy