Kody GTU: co oznaczają i kiedy sprzedawca musi je stosować

Redakcja datario.pl

22 listopada, 2026

Kody GTU: co oznaczają i kiedy sprzedawca musi je stosować

Kody GTU to oznaczenia od GTU_01 do GTU_13, które czynny podatnik VAT wpisuje w pliku JPK_V7M albo JPK_V7K przy sprzedaży wybranych towarów i usług. Przypisuje je według klasyfikacji CN i PKWiU. KSeF i nowa struktura JPK_V7(3) obowiązująca od lutego 2026 r. ich nie zlikwidowały. Na fakturze kody nie są obowiązkowe, liczy się ewidencja, a za poprawny kod w niej odpowiadasz Ty.

Czym są kody GTU i skąd się wzięły

GTU to skrót od „grupy towarów i usług”. Oznaczenia wpisujesz w ewidencji sprzedaży przy dostawach towarów i usługach, które fiskus uważa za ryzykowne. Trafiają do JPK_VAT z deklaracją, czyli elektronicznego pliku, w którym czynny podatnik VAT wysyła urzędowi skarbowemu ewidencję zakupów i sprzedaży razem z deklaracją. Przy rozliczeniu miesięcznym jest to plik JPK_V7M, przy kwartalnym JPK_V7K.

Podstawą prawną jest § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z 15 października 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług (Dz.U. 2019 poz. 1988 ze zm.). Minister wydał je na podstawie art. 99 ust. 13b i art. 109 ust. 14 ustawy o VAT (Sejm RP, ISAP, 2019). Rozporządzenie posługuje się samymi oznaczeniami od „01” do „13”, a przedrostek GTU_ pochodzi ze struktury pliku JPK. Kody obowiązują dla okresów rozliczeniowych od 1 października 2020 r. (podatki.biz, 2020).

Rozporządzenie opisuje grupy za pomocą dwóch klasyfikacji:

  • CN (Nomenklatura scalona), czyli unijnej klasyfikacji towarów używanej m.in. w cle,
  • PKWiU (Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług).

Na kodach PKD, które masz wpisane w CEIDG, GTU nie opiera się wcale.

Po co fiskusowi kody GTU

Polska ma lukę w VAT, czyli różnicę między podatkiem należnym a faktycznie pobranym, wyższą od średniej unijnej (Komisja Europejska, 2025). Szczegółowe oznaczanie transakcji w JPK to jedno z narzędzi, którymi administracja analizuje ryzyko. Wpływu samych kodów GTU na wielkość luki nikt jednak nie potwierdził.

Lista kodów GTU z przykładami dla sklepu internetowego

Opisy pochodzą z § 10 ust. 3 rozporządzenia (Sejm RP, ISAP, 2019; stan na listopad 2026).

Kod Co obejmuje Przykład w sklepie internetowym
GTU_01 napoje alkoholowe w rozumieniu przepisów akcyzowych (alkohol etylowy, piwo, wino, napoje fermentowane, wyroby pośrednie) sklep z winem lub piwem rzemieślniczym
GTU_02 towary z art. 103 ust. 5aa ustawy o VAT (paliwa) w e-handlu rzadko, głównie hurtownie paliw
GTU_03 olej opałowy oraz wybrane oleje i preparaty smarowe (CN od 2710 19 71 do 2710 19 99, 2710 20 90, pozycja 3403, z wyłączeniami) sklep motoryzacyjny z olejem silnikowym
GTU_04 wyroby tytoniowe, susz tytoniowy, płyn do e-papierosów, wyroby nowatorskie sklep z liquidami
GTU_05 odpady z poz. od 79 do 91 załącznika nr 15 do ustawy o VAT sprzedaż złomu lub makulatury
GTU_06 urządzenia elektroniczne, części i materiały do nich z poz. od 7 do 9, od 59 do 63, 65, 66, 69 oraz od 94 do 96 załącznika nr 15 sklep z elektroniką, zależnie od kodu CN towaru
GTU_07 pojazdy i części samochodowe o kodach CN od 8701 do 8708 oraz CN 8708 10 sklep z częściami samochodowymi
GTU_08 metale szlachetne i nieszlachetne z poz. od 1 do 3 załącznika nr 12 oraz poz. od 12 do 25, od 33 do 40, 45, 46, 56 i 78 załącznika nr 15 sklep z materiałami jubilerskimi, po sprawdzeniu kodu CN
GTU_09 leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne objęte obowiązkiem zgłoszenia z Prawa farmaceutycznego sklep medyczny
GTU_10 budynki, budowle i grunty sprzedaż nieruchomości firmy
GTU_11 przenoszenie uprawnień do emisji gazów cieplarnianych w e-handlu praktycznie nie występuje
GTU_12 usługi niematerialne: doradcze, księgowe, prawne, zarządcze, szkoleniowe, marketingowe, firm centralnych, reklamowe, badania rynku i opinii, B+R sklep sprzedający szkolenia online albo usługi reklamowe partnerom
GTU_13 wybrane usługi transportowe i gospodarki magazynowej sklep świadczący odpłatnie usługi magazynowe dla innych firm

Przy GTU_03, GTU_06, GTU_07 i GTU_08 o wyborze kodu częściej przesądza kod CN od dostawcy niż nazwa produktu w sklepie.

Porada datario.pl: przypisz kod GTU do kartoteki towaru raz, na podstawie kodu CN od dostawcy, zamiast wybierać go ręcznie przy każdej fakturze. Brak kodu CN w kartotece traktuj jako sygnał ostrzegawczy, bo bez niego nie obronisz swojej decyzji przy towarach z pogranicza grup.

Kiedy oznaczenie GTU jest obowiązkowe w JPK_VAT

Oznaczenie GTU obowiązuje czynnego podatnika VAT składającego JPK_V7M albo JPK_V7K, przy jego własnej sprzedaży objętej § 10 ust. 3 rozporządzenia (Sejm RP, ISAP, 2019; Ministerstwo Finansów, 2026; stan na listopad 2026). Nie każdy sprzedawca musi więc stosować kody GTU. Podatnik zwolniony z VAT nie składa JPK_V7, więc ich nie używa. Kodów nie potrzebuje też firma, która nie sprzedaje niczego z listy.

Oznaczasz GTU przy (Ministerstwo Finansów, 2026):

  • fakturach sprzedaży, także zaliczkowych,
  • fakturach do paragonów oznaczonych „FP”,
  • fakturach korygujących, jeśli korekta dotyczy towaru lub usługi z grupy,
  • eksporcie towarów i wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów (WDT), również ze stawką 0%,
  • eksporcie usług niematerialnych,
  • refakturowaniu usług,
  • bonach jednego przeznaczenia dotyczących towarów lub usług z GTU.

Bez GTU zostają (Ministerstwo Finansów, 2026):

  • sprzedaż zaksięgowana zbiorczo z kasy rejestrującej (oznaczenie „RO”),
  • import towarów, wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów i import usług,
  • korekty „ulgi na złe długi” z art. 89a ustawy o VAT,
  • faktury zakupowe.

Jeden dokument może mieć kilka kodów naraz, np. olej opałowy dostaje jednocześnie GTU_02 i GTU_03 (Ministerstwo Finansów, 2026). Szczegóły opodatkowania transakcji zagranicznych znajdziesz w zestawieniu stawek VAT w sprzedaży internetowej.

Kody GTU na fakturze i w KSeF

Faktura

GTU na fakturze to informacja od sprzedawcy, do której grupy towarów i usług należy dana pozycja. Ministerstwo pisze wprost: „Nie ma obowiązku aby na fakturze zawierać oznaczenia GTU_01 do GTU_13” (Ministerstwo Finansów, 2026). Wiele programów i tak drukuje kody na fakturach, bo ułatwia to pracę biura rachunkowego.

KSeF i nowa struktura JPK

KSeF, czyli Krajowy System e-Faktur, obowiązuje według harmonogramu (Ministerstwo Finansów, 2026; stan na listopad 2026):

  • od 1 lutego 2026 r. dla firm ze sprzedażą powyżej 200 mln zł w 2024 r.,
  • od 1 kwietnia 2026 r. dla pozostałych firm,
  • od 1 stycznia 2027 r. dla najmniejszych firm, które fakturują do 10 000 zł miesięcznie.

Od rozliczenia za luty 2026 r. składasz JPK_V7M(3) albo JPK_V7K(3) (Ministerstwo Finansów, 2026). Zmiany wprowadziły rozporządzenia nowelizujące, m.in. Dz.U. 2024 poz. 13 i Dz.U. 2025 poz. 1800 (Sejm RP, ISAP, 2025). W pliku przy każdej fakturze wpisujesz numer KSeF albo jedno z oznaczeń (Andersen, 2025):

  • OFF dla faktury z czasu awarii KSeF, która nie ma numeru w dniu złożenia JPK,
  • BFK dla faktury wystawionej poza KSeF, np. konsumentowi,
  • DI dla dokumentu innego niż faktura, np. RO, WEW czy dokumentu celnego.

Kody GTU zostają bez zmian, a nowe oznaczenia ich nie zastępują (Andersen, 2025).

Porada datario.pl: zapytaj dostawcę programu do fakturowania, jak przenosi GTU z kartoteki do pliku JPK_V7(3), i sprawdź pierwszy plik po zmianie pozycja po pozycji. Za oznaczenie w ewidencji odpowiadasz Ty, a program tej odpowiedzialności nie przejmie.

Sporne przypadki: elektronika, części, transport i usługi

GTU_06

GTU_06 obejmuje elektronikę oraz części i materiały z pozycji załącznika nr 15 wymienionych w tabeli (Sejm RP, ISAP, 2019). Folia stretch mieści się w poz. 9 załącznika nr 15, więc jej sprzedaż oznaczasz GTU_06, nawet jeśli elektroniki nie sprzedajesz (Ministerstwo Finansów, 2026).

GTU_07

GTU_07 stosujesz przy dostawie pojazdów i części samochodowych o kodach CN od 8701 do 8708 (Ministerstwo Finansów, 2026). O kwalifikacji części decyduje kod CN, a nazwa w sklepie nie ma tu znaczenia.

GTU_13

Usługi transportowe i magazynowe oznaczasz kodem GTU_13 wyłącznie w zakresie grupowań PKWiU wskazanych w § 10 ust. 3 rozporządzenia. Bez kodu zostaje kompleksowa spedycja oraz transport doliczony do ceny towaru, np. koszt dostawy opisany w regulaminie Twojego sklepu (Ministerstwo Finansów, 2026).

GTU_12

Ministerstwo przypisuje usługom z GTU_12 kody PKWiU i każe czytać przepis „względnie szeroko, uwzględniając faktyczną treść świadczonej usługi” (Ministerstwo Finansów, 2026). Kod PKD z CEIDG o niczym tu nie przesądza.

Prompt do skopiowania: sprawdzi się w każdym czacie AI, na przykład w ChatGPT, Gemini czy Claude. Uzupełnij nawiasy własnymi danymi, ale bez informacji poufnych.

Wklej to polecenie razem z listą swoich produktów i usług, a model pomoże Ci wyłapać pozycje z pogranicza grup, zanim trafią do JPK z wybranym na oko kodem.

Prowadzę [RODZAJ SPRZEDAŻY, NP. SKLEP INTERNETOWY Z CZĘŚCIAMI I CHEMIĄ SAMOCHODOWĄ] i jestem czynnym podatnikiem VAT.
Moje produkty i usługi z kodami CN lub PKWiU, jeśli je znam: [LISTA POZYCJI].
Oprócz sprzedaży towarów świadczę też: [USŁUGI DODATKOWE, NP. MAGAZYNOWANIE DLA INNYCH FIRM, SZKOLENIA, REKLAMA DLA PARTNERÓW].
Przejdź po kolei przez te pozycje i wskaż, które mogą podlegać GTU_03, GTU_06, GTU_07, GTU_08, GTU_12 lub GTU_13.
Przy każdej pozycji napisz, od jakiego kodu CN lub PKWiU zależy decyzja i czego brakuje mi do jej podjęcia.
Wypisz pozycje z mojej oferty, które mogą zaskoczyć tak jak folia stretch w GTU_06.
Zaproponuj 2 warianty reguł do kartoteki: ostrożny i prosty, z ich ryzykami.
Na koniec ułóż listę pytań do mojego księgowego i zaznacz, co muszę sprawdzić w § 10 ust. 3 rozporządzenia lub na podatki.gov.pl.

Najczęstsze błędy przy oznaczaniu

Nieporozumienie Jak jest naprawdę
„GTU musi być na fakturze” obowiązek dotyczy ewidencji JPK_VAT (Ministerstwo Finansów, 2026)
„Sprzedaję konsumentom, więc GTU mnie nie dotyczy” sprzedaż w RO jest bez GTU, faktura do paragonu (FP) wymaga oznaczenia (Ministerstwo Finansów, 2026)
„Koszt wysyłki to GTU_13” transport w ramach dostawy towaru nie jest oznaczany (Ministerstwo Finansów, 2026)
„GTU dotyczy też zakupów” dotyczy wyłącznie sprzedaży podatnika
„GTU_06 to tylko elektronika” obejmuje też np. folię stretch (Ministerstwo Finansów, 2026)
„KSeF zlikwidował GTU” GTU nadal jest w JPK_V7(3) (Andersen, 2025)

Błędny kod poprawiasz, zastępując wpis albo robiąc storno, czyli zapis odwracający błąd, i nowy zapis (Ministerstwo Finansów, 2026). Najwięcej pomyłek bierze się z oceny towaru po nazwie, bez sprawdzenia kodu CN.

Porada datario.pl: przy usługach niejasnych, np. „kampania reklamowa z wysyłką próbek”, ustal z księgowym regułę na piśmie i zapisz ją w opisie usługi w kartotece. Gdy urząd zapyta o oznaczenie, pokażesz stałą regułę uzgodnioną z księgowym, a decyzja nie będzie zależała od jednego pracownika.

Przypadek użycia: automatyczne przypisanie GTU w sklepie motoryzacyjnym

Ten schemat sprawdzi się, gdy porządkujesz kartotekę produktów, np. przy okazji przygotowań do wymogów bezpieczeństwa produktów:

  1. Wyeksportuj kartotekę towarów do arkusza z kolumnami: nazwa, kod CN od dostawcy.
  2. Dodaj kolumnę z regułą przypisującą GTU_07 do kodów CN od 8701 do 8708.
  3. Pozycje z olejami i preparatami smarowymi oznacz do ręcznej weryfikacji, bo GTU_03 ma wyłączenia.
  4. Zaimportuj kolumnę GTU z powrotem do kartoteki.
  5. Co miesiąc generuj raport towarów bez CN oraz nowości dodanych w danym miesiącu.
  6. Przed wysłaniem JPK porównaj liczbę faktur z GTU z poprzednim miesiącem.

Formuła do kroku drugiego w polskim Excelu, przy kodzie CN w kolumnie B:

=JEŻELI(B2="";"BRAK CN";JEŻELI(ORAZ(WARTOŚĆ(LEWY(B2;4))>=8701;WARTOŚĆ(LEWY(B2;4))<=8708);"GTU_07";JEŻELI(LEWY(B2;4)="2710";"SPRAWDŹ GTU_03";"")))

Reguła w arkuszu przenosi decyzję z wystawiania faktury na moment dodania towaru do kartoteki, więc podejmujesz ją raz. Zanim uznasz zmianę za oszczędność, zmierz czas ręcznej weryfikacji w jednym miesiącu i porównaj go z czasem kontroli raportu w kolejnym.

FAQ

Co oznacza GTU na fakturze?

Kod GTU na fakturze to informacja od sprzedawcy, do której grupy towarów i usług należy dana pozycja. Przepisy nie wymagają go na fakturze, co Ministerstwo Finansów potwierdza wprost (Ministerstwo Finansów, 2026; stan na listopad 2026). Obowiązek dotyczy ewidencji w pliku JPK_V7M albo JPK_V7K. Programy drukują kod na dokumencie głównie dlatego, że ułatwia to pracę biuru rachunkowemu.

Czy każdy sprzedawca musi stosować kody GTU?

Nie. Kody stosuje czynny podatnik VAT, który składa JPK_V7M albo JPK_V7K, i to wyłącznie przy własnej sprzedaży z listy w § 10 ust. 3 rozporządzenia (Dz.U. 2019 poz. 1988 ze zm.; stan na listopad 2026). Firma zwolniona z VAT nie składa JPK_V7, więc ich nie używa. Kodów nie potrzebuje też sprzedawca, który nie ma w ofercie niczego z listy.

Jakie GTU na usługi transportowe?

Usługi transportowe i magazynowe oznaczasz kodem GTU_13, jednak tylko w zakresie grupowań PKWiU wskazanych w § 10 ust. 3 rozporządzenia, więc dokładny zakres sprawdź w samym przepisie. Kompleksowa spedycja zostaje bez kodu, podobnie jak koszt dostawy doliczony do ceny towaru w Twoim sklepie, bo jest częścią dostawy towaru (Ministerstwo Finansów, 2026).

Wypróbuj bezpłatne narzędzia

Skorzystaj z narzędzi, które ułatwiają codzienna pracę!

Powiązane wpisy